Ankara Kardiyoloji: Girişimsel Kardiyolojide Hangi İşlemler Yapılır?

Girişimsel kardiyoloji, göğüs açılmadan damar yoluyla ilerlenerek kalbe ulaşılan işlemleri kapsar. Bu alanda yapılan başlıca uygulamalar şunlardır: koroner anjiyografi, balon ve stent işlemi, kalp kapaklarının kateterle onarılması ya da değiştirilmesi, ritim bozukluklarında ablasyon, kalp pili ve şok cihazı yerleştirilmesi, doğuştan gelen kalp içi deliklerin kapatılması. Ortak yanları, bilekten ya da kasıktan girilen ince kateterler aracılığıyla yapılmaları ve çoğunda hastanın uyanık olmasıdır.

Bu işlemlerin bir bölümü tanı, bir bölümü tedavi amaçlıdır; kimi zaman ikisi aynı seansta birleşir. Anjiyografide darlık saptanan bir hastada aynı işlem sırasında stent uygulanması buna örnektir. İşlemlerin cerrahiye göre iyileşme süresinin kısa olması önemli bir üstün yön oluştursa da her hasta bu yöntemlere uygun değildir; seçim damar anatomisine ve hastanın genel durumuna göre yapılır.

Anjiyografi Laboratuvarı Nasıl Bir Ortamdır?

İşlemler kateter laboratuvarı adı verilen özel donanımlı odalarda yapılır. Odanın merkezinde hareketli bir masa ve masanın üzerinde farklı açılardan görüntü alabilen bir röntgen kolu bulunur.

Ekranlarda damar görüntüleri, kalp ritmi, tansiyon ve oksijen düzeyi eş zamanlı izlenir. Ekipte kardiyoloji hekimi, hemşire ve teknisyen görev alır. Hasta işlem boyunca genellikle uyanıktır; yalnızca girişim yapılan bölge lokal anestezi ile uyuşturulur. Bu nedenle işlem sırasında hastadan derin nefes alması ya da nefesini tutması istenebilir.

Koroner Anjiyografi

Koroner anjiyografi, kalbi besleyen damarların içinin görüntülenmesidir. Bilekteki ya da kasıktaki atardamardan girilerek ince bir kateter aortun başlangıcına, koroner damarların çıktığı bölgeye ilerletilir. Buradan verilen kontrast madde damarları doldurur ve röntgen altında damar haritası elde edilir.

Bilekten giriş, hastanın işlem sonrası daha erken hareket etmesine imkân verdiğinden yaygın biçimde tercih edilir. İşlem lokal uyuşturma altında yapılır, genellikle yirmi ile otuz dakika sürer. Kontrast madde verildiğinde vücutta kısa süreli bir sıcaklık hissi olağandır.

İşlem sonrası giriş bölgesine baskı uygulanır. Bilekten yapılan girişimlerde birkaç saat içinde ayağa kalkılabilir. Kontrast maddenin böbrekten atılmasına yardımcı olmak için bol sıvı alınması önerilir. Böbrek fonksiyonu sınırlı olan hastalarda işlem öncesi ve sonrası özel hazırlık yapılır. Ankara Kardiyoloji uygulamalarında bu hazırlık, işlem planlanırken böbrek değerlerine bakılarak belirlenir.

Balon ve Stent İşlemi

Anjiyografide anlamlı darlık saptandığında, aynı yoldan girişimle darlık açılabilir. Darlığa ince bir kılavuz tel geçirilir, üzerinden balon ilerletilir ve şişirilerek plak damar duvarına yaslanır. Ardından bölgeye metal örgü yapıda stent yerleştirilir.

Günümüzde yaygın kullanılan ilaç kaplı stentler, yüzeyinden salınan ilaç sayesinde damar içinde doku çoğalmasını azaltır. Kireçlenmenin ileri düzeyde olduğu damarlarda, stent yerleştirilmeden önce plağın özel uçlarla törpülenmesi gereken durumlar olabilir.

Kalp krizi tablosunda aynı işlem acil olarak uygulanır. Burada amaç tıkalı damarın en kısa sürede açılmasıdır; geçen her dakika kurtarılabilecek kalp kası miktarını doğrudan etkiler. Bu nedenle kalp krizi düşündüren şikayetlerde beklemeden 112 aranması, girişimin zamanında yapılabilmesi için belirleyicidir.

Damar İçi Ölçüm ve Görüntüleme

Anjiyografide görülen her darlık girişim gerektirmez. Özellikle orta düzeydeki darlıklarda, o darlığın kalp kasının beslenmesini gerçekten bozup bozmadığı ölçülerek karar verilir.

Basınç teli ölçümü, darlığın öncesindeki ve sonrasındaki basıncı karşılaştırarak darlığın işlevsel anlamını belirler. Sonuç eşik değerin altındaysa girişim yapılır, üzerindeyse ilaç tedavisiyle izlem tercih edilebilir.

Damar içi ultrason ve optik koherens tomografi, damarın kesitini içeriden görüntüleyerek plak yapısını, damar çapını ve stentin duvara tam yaslanıp yaslanmadığını gösterir. Bu yöntemler hem gereksiz stent uygulamasını önlemede hem de uygulanan stentin doğru yerleşiminde katkı sağlar.

Kapak Hastalıklarında Kateter Yöntemleri

Kalp kapaklarına yönelik bazı işlemler artık göğüs açılmadan yapılabilmektedir. TAVI adı verilen yöntemde, kireçlenmeye bağlı darlık gelişmiş aort kapağının yerine katlanmış biçimde ilerletilen yeni bir kapak yerleştirilir. Kapak kasıktaki atardamardan gönderilir ve doğru konumda açılır.

Bu yöntem başlangıçta ameliyat riski yüksek olan ileri yaş hastalar için geliştirilmiştir; zaman içinde uygun hasta grubu genişlemiştir. Karar, kardiyoloji ve kalp damar cerrahisi hekimlerinin birlikte yaptığı değerlendirmeyle verilir.

Mitral kapakta ileri düzeyde kaçak bulunan ve ameliyat için uygun olmayan hastalarda, kapak yapraklarının kateterle birbirine tutturulduğu işlemler uygulanabilir. Romatizmal mitral darlıkta ise balonla kapağın genişletildiği yöntem kullanılır. Ankara Kalp Doktorları tarafından yürütülen bu değerlendirmelerde kapağın yapısı, kalbin genel durumu ve hastanın ameliyata uygunluğu birlikte gözetilir.

Ritim Bozukluklarında Ablasyon

Ablasyon, ritim bozukluğuna yol açan elektriksel odağın ya da anormal ileti yolunun etkisizleştirilmesidir. Kasıktan girilen kateterler kalp içine ilerletilir. Önce elektriksel haritalama yapılarak sorunlu bölge belirlenir, ardından o noktaya ısı ya da soğuk enerji uygulanır.

İşlem, ritmin türüne göre bir ile birkaç saat sürebilir. Kulakçık kaynaklı hızlı ritimlerde ve belirli ileti yolu anormalliklerinde tercih edilen yöntemdir. Atriyal fibrilasyonda ise akciğer toplardamarlarının kalbe açıldığı bölgenin elektriksel olarak yalıtılması esasına dayanır. Bu işlem, ilaç tedavisine yanıt vermeyen ya da ilaç kullanamayan uygun hastalarda değerlendirilir.

Kalp Pili ve Şok Cihazı Uygulamaları

Kalıcı kalp pili, kalbin yeterince hızlı atmadığı durumlarda devreye girerek uyarı üretir. Köprücük kemiğinin altına açılan küçük bir cep içine yerleştirilir ve buradan çıkan teller damar yoluyla kalbe ulaştırılır. İşlem lokal uyuşturma ile yapılır ve yaklaşık bir saat sürer.

ICD adı verilen cihazlar, ölümcül seyredebilen hızlı karıncık ritimlerini algılayarak şok verir; kalbin pompalama gücü belirgin düşmüş ve risk taşıyan hastalarda değerlendirilir. Kalp yetmezliği pilleri ise iki karıncığı eşzamanlı uyararak kasılma uyumunu düzeltmeyi amaçlar. Son yıllarda tel gerektirmeyen, doğrudan kalp içine yerleştirilen küçük piller de belirli hasta gruplarında kullanılmaktadır.

Kalp İçi Deliklerin Kapatılması

Kulakçıklar arasında doğuştan bulunan ve kapanmamış olan bazı açıklıklar, kateterle yerleştirilen şemsiye biçimli özel cihazlarla kapatılabilir. Bu işlem, açıklığın büyüklüğüne ve kenar yapısına göre planlanır.

Atriyal fibrilasyonu olup kan sulandırıcı kullanamayan hastalarda, pıhtı oluşumunun en sık görüldüğü sol kulakçık uzantısının kapatılması da bu grupta yer alan bir işlemdir. İşlem öncesi yemek borusundan yapılan ekokardiyografi ile bölgenin ayrıntılı ölçümü yapılır.

İşlem Öncesi Hazırlık

Planlı girişimlerden önce kan tetkikleri, EKG ve gerektiğinde ekokardiyografi yapılır. Böbrek fonksiyonları ve kansızlık durumu özellikle değerlendirilir.

Kullanılan tüm ilaçların bildirilmesi gerekir. Kan sulandırıcılar ve bazı şeker ilaçları için özel yönerge verilebilir; hangi ilacın kesileceği ya da sürdürüleceği hekim tarafından belirlenir, hasta kendi başına karar vermemelidir. Kontrast maddeye ya da herhangi bir ilaca karşı daha önce yaşanmış tepki mutlaka bildirilmelidir. İşlemden birkaç saat önce aç kalınması istenir. Kardiyoloji Ankara uygulamalarında bu hazırlık adımları işlem öncesi görüşmede ayrıntılı biçimde anlatılır.

İşlem Sonrası Dikkat Edilecekler

Giriş bölgesinde hafif morarma ve hassasiyet olağandır. Ancak büyüyen şişlik, şiddetli ağrı, süren kanama, elde ya da bacakta soğukluk, solukluk ve uyuşma gelişirse gecikmeden başvurulmalıdır.

Stent uygulanan hastalarda ikili kan sulandırıcı tedavinin belirtilen süre boyunca kesintisiz sürdürülmesi kritik önemdedir; erken kesilmesi stent içinde ani pıhtı oluşumuna yol açabilir. Diş çekimi ya da başka bir ameliyat gerektiğinde ilacın nasıl yönetileceği kardiyoloji hekimine danışılmalıdır.

Cihaz yerleştirilen hastalarda ilk haftalarda kolun aşırı yukarı kaldırılmaması istenir. Cihaz kontrolleri genellikle altı ay ile bir yıllık aralıklarla yapılır; pil ömrü, tellerin durumu ve kaydedilen olaylar gözden geçirilir.

İşlem Sonrası Yaşam ve Takip

Girişimsel işlemler damardaki sorunu giderir ancak damar hastalığını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ilaç tedavisi ve yaşam düzeni değişiklikleri işlem sonrasında da sürdürülür. Sigaranın bırakılması, düzenli hareket, tuz ve doymuş yağın azaltılması, tansiyon, kan şekeri ve kolesterolün hedef aralıkta tutulması temel başlıklardır.

İlk kontrol genellikle bir ay içinde yapılır, ardından üç ile altı aylık aralıklarla izlem sürdürülür. Kalp rehabilitasyon programları, denetimli egzersiz ve eğitimle bu dönemde destek sağlar. Göğüs ağrısının tekrarlaması, yeni gelişen nefes darlığı ya da çarpıntı durumunda kontrol takvimi beklenmeden başvurulmalıdır. Ankara Kalp Doktoru takibinde ilaç dozları ve izlem sıklığı, hastanın seyrine göre yeniden düzenlenir.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Size uygun işlem seçeneğinin belirlenmesi için bir kardiyoloji uzmanına başvurmanız önerilir.